سابسیژن یا لیزر، کدام برای جای جوش بهتر است؟ پاسخ کوتاه این است که هیچکدام برای همهٔ اسکارها بهتر نیست و انتخاب به نوع و عمق اسکار شما بستگی دارد. سابسیژن برای اسکار فرورفتهٔ چسبیده (رولینگ) ساخته شده، چون چسبندگیِ زیر پوست را که اسکار را پایین میکشد آزاد میکند. لیزرِ فرکشنال بیشتر برای یکدستکردنِ بافت و نرمکردنِ لبهٔ اسکار به کار میرود. در بسیاری از پوستها هم بهترین نتیجه از ترکیب هر دو به دست میآید.
این دو روش اصلاً چه فرقی با هم دارند؟
فرقشان در جایی است که کار میکنند. سابسیژن یک روشِ عمقی است: با یک سوزنِ مخصوص زیرِ اسکار میرود و رشتههای فیبروزی را که کفِ اسکار را به لایههای زیرین چسباندهاند آزاد میکند. وقتی این چسبندگی باز شود، پوست از پایین آزاد میشود و فرورفتگی بالا میآید.
لیزرِ فرکشنال اما روی خودِ سطح و ضخامتِ پوست کار میکند. ستونهای ریزِ حرارتی در پوست ایجاد میکند تا بدن به ساختنِ کلاژنِ تازه و بازسازیِ بافت تحریک شود و لبههای تیزِ اسکار نرمتر و بافت یکدستتر شود. پس یکی چسبندگیِ زیرِ اسکار را باز میکند و دیگری بافتِ سطحی را نو میکند؛ اینها رقیب نیستند، دو کارِ متفاوتاند.
سابسیژن برای کدام جای جوش بهتر است؟
سابسیژن انتخابِ اول برای اسکارِ فرورفتهٔ چسبیده است، یعنی همان اسکارِ رولینگ که موجدار و کمعمق است و انگار از پایین کشیده شده. وقتی پوست را میکشید و اسکار کمرنگتر میشود، معمولاً نشانهٔ همین چسبندگی است و درست جایی است که سابسیژن جواب میدهد.
اما سابسیژن روی اسکارِ باریک و عمیق (آیسپیک) بهتنهایی خوب جواب نمیدهد، چون آیسپیک یک کانالِ باریکِ عمیق است نه یک چسبندگیِ پهن؛ این نوع به روشی نیاز دارد که مستقیم روی خودِ همان نقطه کار کند. برای شناختِ کاملِ انواعِ اسکار و اینکه اسکارِ شما فرورفته است یا فقط لکِ رنگی، صفحهٔ درمان جای جوش و اسکار توضیح داده که چرا تشخیصِ نوع، قدمِ اول هر درمان است.
لیزر برای کدام جای جوش بهتر است؟
لیزرِ فرکشنال آنجا میدرخشد که مشکل بیشتر بافت و سطح است تا چسبندگیِ عمقی: اسکارهای کمعمقِ باکسکار با لبهٔ مشخص، ناهمواریِ کلیِ بافتِ پوست، و منافذِ باز و زبریِ سطح. لیزر لبههای تیز را نرم میکند و رنگ و بافت را یکدستتر.
خودِ لیزرِ فرکشنال هم یک نوع نیست. نوعِ CO2 قویتر و کاریتر است و برای اسکارِ عمیقتر مناسبتر، اما نقاهتش هم معمولاً بیشتر است. نوعِ اربیوم ملایمتر است و نقاهتِ کوتاهتری دارد ولی برای اسکارِ سطحیتر بهتر جواب میدهد. برای همین حتی وقتی تصمیم به لیزر گرفته میشود، باز هم انتخابِ نوعِ لیزر به عمقِ اسکار و رنگِ پوستِ شما بستگی دارد و در معاینه مشخص میشود.
میشود هر دو را با هم انجام داد؟
بله و در بسیاری از موارد همین بهترین کار است. جای جوش معمولاً یک نوعِ خالص نیست؛ اغلب ترکیبی از رولینگِ چسبیده، باکسکارِ سطحی و کمی زبریِ بافت روی یک صورت وجود دارد. در این حالت سابسیژن چسبندگیِ عمقی را باز میکند و لیزر یا میکرونیدلینگ بافتِ سطحی را یکدست میکند. این دو مکملِ هماند، نه جایگزینِ هم.
نکتهٔ مهم زمانبندی است. معمولاً اول چسبندگی با سابسیژن آزاد میشود و فضای آزادشده با تحریکِ کلاژن پر میشود، بعد در جلساتِ جداگانه سطحِ پوست با لیزر یا میکرونیدلینگ صاف میشود. انجامِ همهچیز در یک روزِ واحد همیشه درست نیست و ترتیب و فاصلهٔ جلسات بخشی از خودِ درمان است.
کدامیک نقاهت و کبودیِ بیشتری دارد؟
هر دو نقاهت دارند، ولی شکلش فرق میکند. بعد از سابسیژن معمولاً کبودی و ورم دیده میشود چون زیرِ پوست دستکاری شده؛ این کبودی طبیعی است و طیِ چند روز تا یکی دو هفته کمرنگ میشود. بعد از لیزرِ فرکشنال بیشتر قرمزی، پوستهپوستهشدن و حساسیت به آفتاب دیده میشود و مدتش به شدتِ لیزر بستگی دارد؛ لیزرِ CO2 نقاهتِ بیشتری از اربیوم دارد.
چون مسیرِ مراقبتِ این دو با هم فرق دارد، جزئیاتِ روزهای اول و کارهایی که باید و نباید انجام دهید را جداگانه در مراقبت بعد از سابسیژن توضیح دادهایم. نکتهٔ کلی این است که نقاهت هم بخشی از هزینهٔ درمان است، پس برنامه باید طوری بسته شود که کمترین نقاهت را با بیشترین نتیجه بدهد.
برای انتخابِ درست چه باید کرد؟
قدمِ اول انتخابِ روش نیست، تشخیصِ نوعِ اسکار است. تا وقتی مشخص نشود اسکارِ غالبِ شما رولینگِ چسبیده است یا باکسکارِ سطحی یا آیسپیکِ عمیق، هر تصمیمی بین سابسیژن و لیزر یک حدس است. در یک معاینهٔ دقیق، پوست از نزدیک و گاهی با کشیدنِ سطح بررسی میشود تا نوعِ اسکار و عمقش روشن شود، بعد روش یا ترکیبِ روشها انتخاب میشود.
یک نکتهٔ پایه هم این است که تا آکنهٔ فعال دارید، درمانِ جای جوش زودهنگام است، چون جوشِ تازه اسکارِ تازه میسازد. اول التهاب کنترل میشود، بعد بازسازیِ اسکار شروع میشود تا نتیجه پایدار بماند.
سؤالات پرتکرار
سابسیژن بهتر است یا لیزر؟ هیچکدام بهطورِ مطلق بهتر نیست. برای اسکارِ فرورفتهٔ چسبیده (رولینگ) سابسیژن مؤثرتر است و برای یکدستکردنِ بافت و لبهٔ اسکار لیزر؛ در بیشترِ صورتها که چند نوع اسکار با هم دارند، ترکیبِ این دو بهترین نتیجه را میدهد.
سابسیژن چند جلسه لازم دارد؟ معمولاً دو تا چهار جلسه با فاصلهٔ حدودِ چهار تا شش هفته، و برای اسکارِ شدیدتر گاهی بیشتر. عددِ دقیق پس از تشخیصِ نوع و عمقِ اسکار در مشاوره برآورد میشود. اینکه سابسیژن چند جلسه لازم دارد و چند درصد جواب میدهد را به تفکیکِ نوعِ اسکار جداگانه توضیح دادهایم.
آیسپیک با سابسیژن یا لیزر درست میشود؟ آیسپیک سرسختترین نوعِ اسکار است و بهتنهایی به سابسیژن یا لیزرِ معمول خوب جواب نمیدهد؛ این نوع به روشی که مستقیم روی خودِ نقطهٔ باریک کار کند نیاز دارد، اغلب در کنارِ لیزرِ فرکشنال یا میکرونیدلینگِ رادیوفرکونسی برای بهترشدنِ بافتِ اطراف.
نتیجه چند وقت بعد دیده میشود؟ چون بخشِ زیادی از نتیجه از ساختِ کلاژنِ تازه میآید، بهبود تدریجی است و طیِ چند هفته تا چند ماه کاملتر میشود، نه بلافاصله بعد از جلسه.
بازبینی علمی: دکتر فریده قلیزاده، پزشک (نظام پزشکی ۱۰۸۰۴۷)
