عوارض بوتاکس چیست؟ از سردرد گذرا تا افتادگی پلک

پاسخ کوتاه

بیشترِ عوارضِ بوتاکس خفیف و موقت‌اند: کمی درد و کبودی در محلِ تزریق، سردردِ گذرا در یکی دو روزِ اول و احساسِ سنگینی در پیشانی که با جا افتادنِ اثر برطرف می‌شود. عوارضِ جدی‌تر مثلِ افتادگیِ پلک نادرند و بیشترشان به مهارتِ تزریق‌کننده، دوز و اصالتِ دارو برمی‌گردند. نکتهٔ آرامش‌بخش این است که اثرِ بوتاکس موقت است؛ یعنی حتی اگر عارضه‌ای پیش بیاید، دائمی نمی‌ماند.

چرا بوتاکس اصلا عارضه می‌دهد؟

بوتاکس یک پروتئین است که پیامِ عصبیِ عضله را موقتا قطع می‌کند تا چروکِ ناشی از حرکتِ همان عضله نرم شود. عارضه معمولا از یکی از این سه مسیر می‌آید:

1. واکنشِ طبیعیِ بدن به خودِ تزریق: هر سوزنی می‌تواند کبودی یا درد مختصر ایجاد کند؛ ربطی به دارو ندارد.
2. رسیدنِ اثر به عضله‌ای غیر از هدف: اگر دوز، عمق یا نقطهٔ تزریق درست نباشد، ممکن است عضله‌ای که نباید، شل شود. افتادگیِ پلک از همین مسیر اتفاق می‌افتد.
3. داروی غیرِاصل یا بد بازسازی‌شده: ویالِ تقلبی یا بیش‌ازحد رقیق‌شده هم نتیجه را خراب می‌کند و هم رفتارش قابلِ پیش‌بینی نیست.

دو موردِ آخر دقیقا همان‌جایی است که انتخابِ تزریق‌کننده و کلینیک تفاوت می‌سازد.

عوارض شایع بوتاکس؛ طبیعی و موقت

این‌ها واکنش‌هایی هستند که در بخشِ قابلِ توجهی از تزریق‌ها دیده می‌شوند، خودبه‌خود برطرف می‌شوند و درمانِ خاصی نمی‌خواهند:

• درد یا سوزشِ خفیفِ محلِ تزریق: در حدِ نیشِ سوزن است و سریع از بین می‌رود.
• کبودی و تورمِ کوچک: به‌خصوص دورِ چشم که رگ‌های سطحی بیشترند؛ طیِ چند روز محو می‌شود.
• سردردِ خفیف: معمولا در ۲۴ تا ۴۸ ساعتِ اول، و خودش می‌رود.
• احساسِ سنگینی در پیشانی: در روزهای اول تا زمانی که اثر جا بیفتد طبیعی است.

زمان‌بندیِ دقیقِ کبودی و ورم و این‌که در روزهای اول چه بکنید و چه نکنید را در مقالهٔ مراقبت بعد از بوتاکس کامل نوشته‌ایم؛ این‌جا تکرارش نمی‌کنیم.

چرا بعد از بوتاکسِ پیشانی سردرد می‌گیریم؟

سردردِ گذرای بعد از بوتاکسِ پیشانی معمولا مشکلِ خودِ دارو نیست. دکتر شادی غفوری، بنیان‌گذارِ کلینیکِ لمون، با بررسیِ سردردِ بیمارانش بعد از تزریق، ریشهٔ آن را شناسایی کرده و یک واکنشِ عضلانیِ ساده می‌داند: وقتی عضلهٔ پیشانی با بوتاکس آرام می‌شود، نظمِ همیشگیِ عضلاتِ اطراف به‌هم می‌خورد و بعضی از عضلاتِ کمکی برای جبران، بیش‌ازحد فعال و سفت می‌شوند. خودِ این سفت‌شدنِ عضلاتِ تازه‌فعال‌شده کمی دردناک است.

چیزی که این تحلیلِ دکتر غفوری را کامل می‌کند، آناتومیِ منطقه است: عضلهٔ پیشانی از طریقِ یک لایهٔ زردپیِ پهن (به نامِ گالیا) به عضلهٔ پشتِ سر متصل است و این‌ها در واقع یک مجموعهٔ عضلانیِ به‌هم‌پیوسته‌اند. برای همین، کششی که در جلو ساخته می‌شود به پشتِ سر منتقل می‌شود و درست همان‌جا حسِ سردرد می‌دهد.

جمع‌بندیِ دکتر غفوری روشن است: ریشهٔ این سردرد خودِ ماده نیست، بلکه تطبیقِ موقتِ عضلات با تعادلِ تازه است. به همین دلیل معمولا خفیف است و طیِ یکی دو روز که عضلات به وضعیتِ جدید عادت می‌کنند خودش فروکش می‌کند.

عوارض نادرترِ بوتاکس که باید جدی گرفت

• افتادگیِ پلک یا ابرو (پتوز): وقتی اثرِ دارو به عضلهٔ بالابرندهٔ پلک برسد. آزاردهنده است اما موقت؛ معمولا طیِ چند هفته برطرف می‌شود و پزشک می‌تواند با قطرهٔ چشمیِ مخصوص کمکش کند.
• عدمِ تقارن: بالا ماندنِ یک ابرو یا لبخندِ نامتقارن؛ اغلب با تزریقِ اصلاحیِ کم‌دوز قابلِ تنظیم است.
• خشکیِ چشم یا اشک‌ریزش: در تزریق‌های اطرافِ چشم ممکن است پیش بیاید و گذراست.
• واکنشِ آلرژیک: بسیار نادر است؛ اگر سابقهٔ حساسیتِ دارویی دارید حتما پیش از تزریق بگویید.
• علائمِ گذرای شبیهِ سرماخوردگی: کسالت و بدن‌دردِ خفیف در روزهای اول، در عده‌ٔ کمی دیده می‌شود.
• پخشِ اثر به عضلاتِ دورتر: با دوزهای زیبایی بسیار بعید است. اما اگر بعد از تزریق دچارِ ضعفِ عضلانیِ فراگیر، اختلالِ بلع، تنفس یا تغییرِ دید شدید، همان لحظه با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.

بوتاکس پادزهر ندارد، ولی موقت است

برخلافِ فیلرِ هیالورونیک اسید که با تزریقِ آنزیمِ هیالورونیداز قابلِ حل شدن است، برای بوتاکس پادزهری وجود ندارد. راهِ اصلیِ مدیریتِ عوارض پیشگیری است و اگر عارضه‌ای رخ بدهد، بخشی از آن با تدبیرِ پزشک کنترل می‌شود و باقی با تحلیلِ تدریجیِ خودِ دارو از بین می‌رود. چون اثرِ بوتاکس معمولا ۳ تا ۶ ماه بیشتر نمی‌ماند، هیچ عارضهٔ زیباییِ آن دائمی نیست.

چطور ریسکِ عوارض را واقعا کم کنیم؟

• تزریق فقط توسطِ پزشک: در کلینیکِ لمون همهٔ تزریق‌ها را پزشکِ دارای شمارهٔ نظامِ پزشکی انجام می‌دهد، نه تکنسین.
• دوز و نقشهٔ تزریقِ شخصی: عضلاتِ هر صورت قدرت و الگوی متفاوتی دارند؛ نسخهٔ کپی برای همه، منشأ خیلی از عدمِ تقارن‌هاست.
• داروی اصل: در لمون ویالِ پلمبِ مصپورت یا دیستون جلوی خودتان باز می‌شود و کدِ اصالتش را می‌توانید همان‌جا با گوشیِ خودتان اسکن و استعلام کنید.
• گفتنِ کاملِ سوابق: بارداری و شیردهی (دربارهٔ این یکی مقالهٔ جداگانهٔ بوتاکس در بارداری را داریم)، بیماری‌های عصبی‌عضلانی و داروهای مصرفی را حتما اطلاع بدهید.
• رعایتِ مراقبت‌های بعد از تزریق: ماساژ ندادنِ محل، خم نشدنِ طولانی و دوری از گرمای زیاد در روزهای اول، احتمالِ جابه‌جاییِ دارو را کم می‌کند.

مدتِ اثرِ بوتاکس چقدر است؟

اثرِ بوتاکس معمولا بینِ ۳ تا ۶ ماه باقی می‌ماند. دوزِ تزریق، ناحیه، متابولیسمِ بدن و گرمای زیاد (سونا، آفتابِ شدید و دستگاه‌های RF) روی این مدت اثر می‌گذارند. اگر اثرِ بوتاکس‌تان خیلی زودتر از این می‌پرد، پیش از آن‌که نتیجه بگیرید بدن‌تان خاص است، اصالت و نحوهٔ بازسازیِ دارو را جدی بگیرید.

عوارضِ بوتاکس با فیلر فرق دارد؟

بله، چون مکانیسم‌شان زمین تا آسمان فرق دارد: بوتاکس عضله را آرام می‌کند و فیلر حجم اضافه می‌کند؛ در نتیجه عوارضِ فیلر بیشتر حول حجم و عروق است و عوارضِ بوتاکس حول شل شدنِ عضلهٔ اشتباه. اگر هنوز مطمئن نیستید کدام روش اصلا برای شما درست است، مقالهٔ فیلر یا بوتاکس؟ را بخوانید.

این مقاله توسطِ دکتر فریده قلی‌زاده، پزشکِ عمومی با شمارهٔ نظامِ پزشکی ۱۰۸۰۴۷، بازبینی شده است.