پاسخ کوتاه
ریزش مو هورمونی، که به آن ریزش آندروژنتیک هم می‌گویند، ناشی از حساسیت فولیکولهای مو به هورمون DHT است، نه کمبود ویتامین یا استرس موقت. برخلاف ریزش فصلی که خودش فروکش میکند، این نوع ریزش بدون مداخله معمولا ادامه‌دار است و الگوی مشخصی دارد: در مردان از خط فرق و شقیقه، در زنان بیشتر نازکشدن پخش روی فرق سر. هرچه تشخیص و شروع درمان زودتر باشد، فولیکولهای بیشتری هنوز فعال و قابل کمک هستند.
ریزش مو یکی از رایج‌ترین نگرانی‌هایی است که بیماران با آن به پزشک مراجعه میکنند، ولی همه ریزش‌ها یک علت ندارند. بخش زیادی از مراجعه‌کنندگان گمان میکنند ریزششان موقتی و فصلی است، در حالی که با علائم دقیق‌تر مشخص میشود منشاء هورمونی دارد و بدون اقدام، روند کاهش تراکم مو ادامه پیدا میکند.
ریزش موی هورمونی چیست و علتش کجاست؟
در ریزش هورمونی، آنزیمی در پوست سر تستوسترون را به دی‌هیدروتستوسترون (DHT) تبدیل میکند. در افرادی که فولیکولهای مویشان به‌طور ژنتیکی به این هورمون حساس‌ترند، DHT به‌تدریج دوره رشد مو را کوتاه‌تر و خود تار مو را نازک‌تر میکند، تا جایی که فولیکول دیگر مویی با ضخامت طبیعی تولید نمی‌کند. این فرآیند ناگهانی نیست؛ ماهها تا سال‌ها طول میکشد، و دقیقا همین کندی باعث میشود خیلی‌ها دیر متوجه آن شوند.
ژنتیک نقش اصلی را دارد. سابقه ریزش مو در خانواده، چه از سمت پدر و چه مادر، احتمال بروز این نوع ریزش را در فرد بالا میبرد. هورمون‌های دیگر هم می‌توانند اثر بگذارند؛ برای همین در خانم‌ها، شرایطی مثل تخمدان پلی‌کیستیک گاهی با همین الگوی ریزش همراه است.
چطور آن را از ریزش فصلی یا استرسی جدا کنیم؟
این سه نوع ریزش شباهت‌های ظاهری دارند ولی روند زمانی‌شان فرق میکند. ریزش فصلی معمولا در پاییز شدت می‌گیرد و طی چند هفته تا چند ماه خودش کم میشود؛ جزئیات کامل آن را در مقاله ریزش مو فصلی نوشته‌ایم و پیش از هر نتیجه‌گیری بهتر است اول آن را رد کنید. ریزش ناشی از استرس شدید یا بیماری هم معمولا دو تا سه ماه بعد از عامل محرک شروع و طی چند ماه بعد از رفع آن، متوقف میشود.
ریزش هورمونی این الگوی خودمحدودشونده را ندارد. در مردان از خط فرق جلو و شقیقهها شروع میشود و به‌تدریج به سمت بالای سر پیش میرود. در زنان معمولا به‌صورت نازکشدن پخش روی فرق سر دیده میشود، بدون این‌که خط مویشان کامل عقب برود؛ همین تفاوت باعث میشود تشخیص در زنان گاهی دیرتر انجام شود.
ریزش هورمونی در زنان؛ چرا تشخیصش دیرتر اتفاق می‌افتد
در خانم‌ها الگوی ریزش هورمونی برخلاف مردان، به‌ندرت با عقبرفتن کامل خط مو همراه است؛ بیشتر به‌صورت نازکشدن تدریجی و پخش در فرق سر خودش را نشان می‌دهد، در حالی که خط جلوی مو دست‌نخورده می‌ماند. همین تفاوت باعث میشود بسیاری از خانم‌ها سال‌ها فکر کنند ریزششان «همیشگی و طبیعی» است، نه یک روند هورمونی پیشرونده که با گذشت زمان جدی‌تر میشود.
چون در زنان این نوع ریزش معمولا با چند عامل زمینه‌ای دیگر هم‌پوشانی دارد (از جمله شرایطی مثل تخمدان پلی‌کیستیک، تیروئید و کمبودهای تغذیه‌ای)، تشخیص قطعی هیچ‌وقت فقط از روی ظاهر مو نیست و به آزمایش نیاز دارد. فهرست کامل این عوامل زمینه‌ای در زنان ایرانی و آزمایش‌های لازم پیش از هر درمان را در مقاله مزوتراپی مو به‌تفصیل نوشته‌ایم.
اعداد کلیدی در یک نگاه
- حساسیت فولیکول مو به هورمون DHT عامل اصلی ریزش هورمونی است، نه خود مقدار کلی هورمون در بدن.
- در لمون، مزوتراپی مو با ترکیب بلوک‌کننده DHT از ۴٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان هر جلسه شروع میشود؛ پی‌آر‌پی مو ۵٬۸۰۰٬۰۰۰ تومان است.
- هرچه شروع درمان زودتر باشد، فولیکولهای بیشتری هنوز در مرحله قابل‌برگشت هستند؛ تاخیر چندساله معمولا نتیجه درمان را محدودتر میکند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر ریزش مو بیش از چند ماه ادامه دارد، الگوی مشخصی در خط فرق یا شقیقهها پیدا کرده، یا در خانواده سابقه مشابه وجود دارد، بهتر است زودتر معاینه شود. تاخیر در این نوع ریزش بهمعنای از دست دادن فرصت درمان فولیکول‌هایی است که هنوز کاملا غیرفعال نشده‌اند. در معاینه، پزشک با بررسی الگوی ریزش و در صورت نیاز آزمایش هورمونی، مشخص میکند ریزش واقعا هورمونی است یا دلیل دیگری دارد.
راه درمان کجا توضیح داده شده؟
جزئیات کامل روش‌های درمانی، از جمله مکانیسم دقیق، تعداد جلسات و مقایسه روش‌ها، در مقاله مزوتراپی مو آمده است. این مقاله عمدا تمرکزش روی خود پدیده هورمونی و تشخیص آن است تا بدون تکرار، خواننده را به مرجع کامل‌تر درمان هدایت کند.
در کلینیک لمون
در لمون پیش از هر پیشنهاد درمانی، سابقه خانوادگی، الگوی ریزش و در صورت لزوم زمینه هورمونی بیمار بررسی میشود، چون روش درست برای ریزش هورمونی با روش مناسب برای ریزش فصلی یا استرسی یکی نیست. ویزیت و مشاوره بیماران عرب‌زبان پنج‌شنبه‌ها با زبان مادری، بدون نیاز به مترجم، انجام میشود.