پاسخ کوتاه
عوارض لیزر موهای زائد در بیشترِ افراد خفیف و گذراست: قرمزی و کمی سوزش و دانهدانه شدنِ پوستِ دورِ فولیکول که معمولاً از چند ساعت تا یکی دو روز خودبهخود برطرف میشود. عوارضِ جدیتر مثلِ سوختگی، تاول و تغییرِ رنگِ پوست نادرند و تقریباً همیشه نتیجهٔ تنظیمِ اشتباهِ دستگاه برای رنگِ پوست، یا لیزر روی پوستِ برنزه و آفتابخوردهاند. برآوردها نشان میدهد واکنشهای جدی در کمتر از یک درصدِ جلسات رخ میدهد.
عوارض طبیعی و گذرای لیزر چیست؟
بیشترِ چیزهایی که بعد از لیزر میبینید عارضه نیستند، واکنشِ طبیعیِ پوست به گرمای لیزرند. شایعترینها قرمزی، سوزشِ خفیف و پفِ ریزِ دورِ فولیکولها هستند.
قرمزی درست مثلِ آفتابسوختگیِ ملایم است و در بیشترِ افراد از نیمساعت تا حدودِ یک روز کمرنگ میشود. حسِ گرما یا گزگزِ خفیف هم در ساعاتِ اول طبیعی است. اینها نشانهٔ ایناند که انرژیِ لیزر به فولیکولها رسیده، نه اینکه اتفاقِ بدی افتاده باشد. کمپرسِ سرد و ضدآفتاب معمولاً برای همین حالت کافی است و جزئیاتش را در راهنمای مراقبت بعد از لیزر نوشتهایم.
چرا بعد از لیزر دانهدانه و قرمز میشوم؟
به این حالت «ورمِ دورِ فولیکول» میگویند و یکی از رایجترین واکنشهای طبیعیِ بعد از لیزر است. پوست شبیهِ حالتِ سیخشدنِ مو، دورِ هر فولیکول کمی برجسته و قرمز میشود.
این دانهها در واقع نشانهٔ اثرگذاریِ درماناند و ربطی به عفونت یا آلرژی ندارند. معمولاً در همان چند ساعتِ اول پیدا میشوند و بهندرت بیشتر از دو تا سه روز میمانند. دستنزدن، نکندنِ موها و پرهیز از آبِ خیلی داغ کمک میکند زودتر بخوابند. اگر این برجستگیها با خارشِ شدید یا چرک همراه شد، دیگر واکنشِ طبیعی نیست و باید به پزشک نشان داده شود.
سوختگی و تاول بعد از لیزر چرا اتفاق میافتد؟
سوختگی و تاول عارضهٔ نادری است و تقریباً همیشه یک علتِ مشخص دارد: انرژی یا طولموجِ نامناسب برای رنگِ پوست، یا لیزر روی پوستی که تازه آفتاب خورده یا برنزه است.
وقتی پوست تیرهتر یا برنزه باشد، ملانینِ سطحِ پوست بخشی از انرژیِ لیزر را جذب میکند و همین باعثِ گرمشدنِ بیشازحدِ سطح و در نتیجه قرمزیِ شدید، تاول یا کندگیِ پوست میشود. برای همین انتخابِ طولموجِ درست بر اساسِ رنگِ پوست مهمترین عاملِ ایمنی است. روی پوستهای روشنتر معمولاً از طولموجِ کوتاهتر و روی پوستهای سبزه و تیره از طولموجهای بلندتر که ملانینِ سطحی را کمتر درگیر میکنند استفاده میشود. جزئیاتِ این موضوع را در مقالهٔ لیزر روی پوست تیره و سبزه توضیح دادهایم. نکتهٔ کلیدی این است که بیشترِ سوختگیها با تنظیمِ درست و پرهیز از آفتاب پیش از جلسه قابلِ پیشگیریاند.
آیا لیزر لکه و تیرگیِ پوست ایجاد میکند؟
لیزر میتواند بهطورِ موقت باعثِ تیرهتر یا روشنتر شدنِ لکهایِ پوست شود، ولی این حالت معمولاً گذراست و خودبهخود برطرف میشود.
تیرگی (هایپرپیگمانتیشن) بیشتر در پوستهای سبزه و بعد از قرارگرفتن در آفتاب دیده میشود و معمولاً طیِ چند هفته تا چند ماه و با محافظت از آفتاب کمرنگ میشود. روشنشدنِ لکهای (هایپوپیگمانتیشن) کمتر شایع است، ولی چون گاهی از آسیبِ سلولهای رنگسازِ پوست ناشی میشود، ممکن است دیرتر برطرف شود و در موارد نادر ماندگار بماند. ضدآفتاب اینجا فقط توصیهٔ زیبایی نیست، بخشی از درمان است و نبودنش میتواند لکه را ماندگارتر کند. اگر رنگِ پوستِ شما تیره است، تنظیمِ درستِ دستگاه پیش از شروع، بهترین راهِ جلوگیری از این عارضه است.
عوارض نادرِ لیزر کداماند؟
جدای از قرمزی و ورمِ گذرا، چند عارضهٔ نادر هم وجود دارد که خوب است بشناسید، هرچند احتمالشان پایین است.
- اسکار و جای زخم: بسیار نادر است و معمولاً وقتی پیش میآید که سوختگی یا تاول درست مراقبت نشود یا پوستهاش کنده شود.
- پُررویششدنِ متناقض مو: در موارد نادری لیزر بهجای کمکردن، کرکهای نازکِ حاشیهٔ ناحیه را ضخیمتر میکند؛ این حالت بیشتر در نواحیِ خاصِ صورت و گردن گزارش شده و با تغییرِ روش قابلِ مدیریت است. زمینهٔ هورمونی هم میتواند رشدِ مو را سرسختتر کند و پاسخ به لیزر را کندتر؛ چراییِ آن را در لیزر موی هورمونی توضیح دادهایم.
- فعالشدنِ تبخال: در کسانی که سابقهٔ تبخال دارند، گرمای لیزر روی صورت میتواند آن را فعال کند؛ به همین دلیل باید سابقه را پیش از جلسه به پزشک بگویید.
- عفونت: اگر پوستِ آسیبدیده تمیز نگهداشته نشود ممکن است عفونت کند.
- آسیبِ چشم: مهمترین علتش نبودِ عینکِ محافظ در حینِ لیزرِ صورت است، برای همین در یک مرکزِ درست همیشه از محافظِ چشم استفاده میشود؛ در درمانِ نواحیِ خیلی نزدیک به چشم محافظتِ کامل به شیلدِ مخصوص نیاز دارد.
چطور ریسکِ عوارضِ لیزر را کم کنیم؟
بیشترِ عوارضِ جدیِ لیزر قابلِ پیشگیریاند و چند اقدامِ ساده بیشترِ ریسک را حذف میکند.
مهمترین کار انتخابِ طولموجِ متناسب با رنگِ پوستِ شماست؛ همین یک تصمیم بیشترِ سوختگیها و لکهها را کنار میگذارد. دو تا سه هفته پیش از جلسه آفتابِ مستقیم و برنزهشدن را کنار بگذارید و پوست را با موم یا کندن آماده نکنید (فقط اصلاح با تیغ). در جلسهٔ اول، تستِ نقطهایِ روی بخشِ کوچکی از پوست کمک میکند واکنشِ پوستِ شما پیش از درمانِ کاملِ ناحیه سنجیده شود. مهمتر از همه، جلسه باید زیرِ نظرِ پزشک و با دستگاهِ استاندارد انجام شود، نه هر جایی که فقط تبلیغِ قیمتِ پایین دارد. در کلینیک لمون طولموجِ درمان بر اساسِ رنگِ پوستِ شما انتخاب میشود و اگر پوستِ برنزه یا شرایطی داشته باشید که ریسک را بالا ببرد، صادقانه میگوییم جلسه را عقب بیندازید. جزئیاتِ دستگاه و روند را در صفحهٔ لیزر موهای زائد میبینید.
چه زمانی باید نگران باشیم و به پزشک مراجعه کنیم؟
قرمزی و ورمِ خفیفی که طیِ یکی دو روز بهتر میشود جای نگرانی ندارد، ولی چند نشانه یعنی باید با کلینیک تماس بگیرید.
اگر تاول زدید، پوست کنده شد، قرمزی بهجای کمشدن گسترش پیدا کرد، ترشح یا چرک دیدید، یا لکهٔ تیرهای که بعد از چند هفته اصلاً کمرنگ نمیشود، اینها دیگر واکنشِ طبیعی نیستند و باید معاینه شوند. رساندنِ این موارد به پزشک در همان روزهای اول تفاوتِ بین یک بهبودِ ساده و یک عارضهٔ ماندگار را میسازد.
بازبینی علمی: دکتر فریده قلیزاده، پزشک (نظام پزشکی ۱۰۸۰۴۷)
